Urodził się 11.12.1911 roku w Kairze w Egipcie, a zmarł 30.09.2006 roku (94 lata) w Agouzie w Egipcie. Egipski pisarz, który zdobył w 1988 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Zaczął pisać w wieku 17 lat. Uważany jest za jednego z pierwszych współczesnych pisarzy literatury arabskiej, który razem z Taha Husajnem zgłębiał tematy egzystencjalizmu. Opublikował 34 powieści, ponad 350 opowiadań, dziesiątki scenariuszy filmowych, setki felietonów dla egipskich gazet i pięć sztuk w ciągu 70-letniej kariery. Wiele jego dzieł zostało przerobionych na filmy egipskie i zagraniczne. Przed Nagrodą Nobla tylko kilka jego powieści ukazało się na Zachodzie.

Urodził się w egipskiej rodzinie muzułmańskiej z niższej klasy średniej. Jego ojciec był urzędnikiem państwowym, a jego niepiśmienna matka zabierała go często na liczne wyjścia kulturalne. Rodzina ta była bardzo pobożna, a w domu panował surowy klimat. 

Rewolucja w Egipcie z 1919 roku miała na niego ogromny wpływ. Z okna domu często widział żołnierzy strzelających do demonstrantów na ulicy. 

Po ukończeniu szkoły średniej został przyjęty w 1930 roku na Uniwersytet Egipski (obecnie Uniwersytet w Kairze), gdzie studiował filozofię, którą ukończył w 1934 roku. Po uzyskaniu tytułu magistra filozofii, postanowił przerwać studia. i zostań profesjonalnym pisarzem. Pracował jako dziennikarz dla al-Risala i napisał dwa krótkie opowiadania. 

Po uzyskaniu tytułu licencjata z filozofii rozpoczął pracę w egipskiej służbie cywilnej, gdzie kontynuował pracę na różnych stanowiskach i w różnych ministerstwach aż do przejścia na emeryturę w 1971 r. 

Najpierw pracował jako urzędnik na Uniwersytecie w Kairze, a następnie w 1938 r. w Ministerstwie Funduszy Islamskich jako sekretarz parlamentarny. W latach 50. pracował jako dyrektor ds. Cenzury w Biurze Sztuki, jako dyrektor Fundacji Wspierania Kinematografii, a następnie jako konsultant w Ministerstwie Kultury.

Planował opisać całą historię Egiptu w serii książek. Jego prozę charakteryzuje dosadna ekspresja pomysłów. Jego prace pisemne obejmują szeroki zakres tematów, w tym socjalizm, homoseksualizm i Bóg. Pisanie na niektóre z tych tematów było w Egipcie zabronione. 

Prace często dotyczą rozwoju Egiptu w XX wieku i łączą wpływy intelektualne i kulturowe zarówno ze Wschodu, jak i Zachodu. Jego własny kontakt z literaturą zagraniczną rozpoczął się w młodości od zachodnich kryminałów, klasyków rosyjskich i pisarzy modernistycznych. Historie Mahfouza prawie zawsze rozgrywają się w gęsto zaludnionych dzielnicach Kairu, gdzie jego bohaterowie, zwykle zwykli ludzie, próbują sprostać modernizacji społeczeństwa i pokusom zachodnich wartości.

W wielu swoich pracach opowiadał się za egipskim nacjonalizmem i wyrażał sympatię dla powojennej partii. We wczesnej młodości pociągały go ideały socjalistyczne i demokratyczne. Wpływ ideałów socjalistycznych jest silnie odzwierciedlony w jego dwóch pierwszych powieściach, a także w wielu późniejszych dziełach. Równoległa z sympatią dla socjalizmu i demokracji była jego niechęć do islamskiego ekstremizmu. 

Mahfouz nie stronił od kontrowersji poza swoją pracą. W konsekwencji jego poparcia dla traktatu pokojowego Sadata zawartego z Izraelem w Camp David w 1978 roku, jego książki zostały zakazane w wielu krajach arabskich, dopóki nie zdobył Nagrody Nobla. Podobnie jak wielu egipskich pisarzy i intelektualistów, Mahfouz był na islamskiej fundamentalistycznej „liście śmierci”. Mahfouzowi zapewniono ochronę policyjną, ale w 1994 roku ekstremista zdołał zaatakować 82-letniego powieściopisarza, dźgając go w szyję przed jego domem w Kairze. Przeżył, trwale dotknięty uszkodzeniem nerwów prawej kończyny górnej. Po incydencie Mahfouz nie był w stanie pisać dłużej niż kilka minut dziennie, w związku z czym produkował coraz mniej dzieł. Następnie mieszkał pod stałą ochroną ochroniarza.

Obsesyjne powracanie do tematu śmierci prowadzi do nużącej monotonii. Motyw śmierci jest często wprowadzany jako element dodatkowy, zbyteczny, jak np. w opowiadaniu Tyran, gdzie pan po zgwałceniu robotnicy zabija ją bez powodu. Mahfuz operuje przy tym wąskim kręgiem powtarzających się realiów. Tło utworów stanowi ponure, puste uliczki, winiarnie, bary, samotne domy, pustynia. Lubuje się w zestawieniach banalnych i prymitywnych - śmierci z radością życia, miłości z nienawiścią, praworządności ze zbrodnią. Zapożycza z literatury zachodniej motywy beznadziejnego oczekiwania, bezpłodnej walki, działania bez sensu, nudy i nieuzasadnionej śmierci, powiela w nieskończoność jeden temat.

Nie posługuje się w swoich utworach nowoczesnymi środkami wyrazu, pisze prostym, łatwym językiem klasycznym, opiera się głównie na narracji odautorskiej. Być może dekadentyzm i pesymistyczna filozofia jego nowel jest wyrazem duchowego kryzysu pisarza na skutek trudnej sytuacji Egiptu po agresji Izraela w 1967 roku.

Naguib Mahfouz trzyma się ściśle chronologii wydarzeń, przedstawia szczegółowo fakty z życia swoich bohaterów, które służą uwypukleniu cech charakteru poszczególnych postaci. Analizuje ich psychikę i motywy postępowania, wprowadza przy tym wiele postaci drugoplanowych, powiązanych z głównymi bohaterami, poszerzając tą drogą obraz środowiska. 

W roku 1957 Naguib Mahfouz otrzymał za trylogię nagrodę państwową. Do dnia dzisiejszego powieść ta, stanowi szczytowe osiągnięcie nie tylko w egipskiej, ale ogólnoarabskiej literaturze społeczno-obyczajowej.  Powieści następnego etapu twórczości różnią się od wcześniejszych innym ujęciem tematu, bardziej nowoczesnym stylem, zastosowaniem przez pisarza nowych środków wyrazu. Naguib Mahfouz zajmuje się w nich najczęściej problemami życiowymi jednego tylko bohatera, ale wbrew konwencji przyjętej w utworach wcześniejszych, a zwłaszcza trylogii, nie daje mu odpowiednika o przeciwstawnych cechach charakteru i osobowości. Losy tego pojedynczego bohatera stanowią jedyny wątek powieści, która w konkluzji zawiera określoną tezę autora, nierzadko wyrażona symbolicznie.

Jego nadzwyczaj obfita twórczość literacka, związana ściśle z miejskim środowiskiem społeczeństwa egipskiego, poświęcona skomplikowanej problematyce tego środowiska i najważniejszym aspektom miejskiego życia, wywiera ogromny wpływ na młodych pisarzy egipskich oraz na powieściopisarzy arabskich innych krajów, którzy świadomie bądź bezwiednie kontynuują jego metodę twórczą.

Naguib Mahfouz w swoich nowelach i pierwszych dramatach zrywa z kierunkiem realistycznym reprezentowanym w powieści, przechodzi na pozycję egzystencjalizmu, wprowadzając do swych utworów symbolizm i elementy surrealistyczne.

Najpopularniejsza książka egipskiego noblisty Nadżiba Mahfuza - "Hamida z Zaułka Midakk". To pierwsza powieść Mahfuza przełożona na język obcy (angielski w 1964 roku), a także pierwsza, która ukazuje się po polsku. Jej akcja, podobnie jak innych utworów tego autora, toczy się pośród wąskich uliczek Kairu, gdzie w starych domach mieszczą się warsztaty rękodzielnicze i małe sklepiki, a pięknie rzeźbione okiennice kryją przed światem życie rodzinne mieszkańców, z jego specyficzną obyczajowością, radościami i smutkami, nierzadko tragediami. Taką tragiczną bohaterką jest Hamida – zaułkowa piękność, dziewczyna naiwna i prosta, ale odważnie i bez skrupułów walcząca o swoje szczęście. Pragnąc wydostać się w szeroki świat, gdzie mają się urzeczywistnić jej marzenia, nie waha się wystąpić przeciw obowiązującym normom, lekceważąc przy tym opinię bliskich i depcząc ich uczucia. Ale świat zawiódł nadzieje Hamidy. Nawet sprytnie obmyślana zemsta nie dosięgnie sprawcy jej nieszczęścia. Książka ukazała się dotychczas w 24 językach.

Najważniejsze dzieła

• Al-Hilal - czasopismo w którym publikował swojego opowiadania, nowele 
• Al-Ahram - tak jak wyżej
• Trylogia Kairska - główne dzieło w latach 50., historia jest osadzona w dzielnicach w których dorastał, po ukończeniu tego dzieła przestał pisać na kilka lat, poszczególne tomy to nazwy uliczek starej kairskiej dzielnicy, oddaje bardzo wiernie fakty i wydarzenia, 
• Rozmowy nad Nilem - jedno z jego najpopularniejszych dzieł, nakręcono film na jej podstawie, krytykuje upadek społeczeństwa egipskiego w czasach Nassera
• Dzieci Gebelawi - jedno z najbardziej znanych dzieł, przedstawia proroka Gebelawi i życie jego dzieci (przeciętnych Egipcjan żyjących jak postaci postaci religijne), była zakazana w całym świecie arabskim aż do 2006 roku
• Karnak
• Hamida z zaułka Midakk
• Opowieści starego Kairu 
• Ród Aszura
• Złodziej i psy - powieść, oparta na ludowym wątku szlachetnego rozbójnika (Janosik) 
• Szept szaleństwa - pierwszy zbiór opowiadań, 1938, krytyka posiadaczy i właścicieli ziemskich, ukazane zepsucie moralne wyższych sfer
• Dzieci naszej uliczki - powieść, pierwsza napisana po dłuższej przerwie pisarskiej 

Złodziej i psy

Dramatyczne wydarzenia opowieści rozgrywają się zarówno w eleganckich dzielnicach Kairu położonych nad Nilem, jak i w domach biedoty wokół słynnej kairskiej cytadeli. Losy bohatera to alegoria odwiecznej konfrontacji jednostki ze społeczeństwem, osadzona w rzeczywistości egipskiej stolicy lat pięćdziesiątych dwudziestego wieku, gdzie wszechobecna jest policja, a konflikty rozstrzygane są przemocą. Said Mahran, były posługacz w domu akademickim, niespełniony samouk, cyrkowiec i wreszcie złodziej wspierający finansowo grupę studentów spiskujących przeciwko monarchii, trafia do więzienia. Na wolność wychodzi po obaleniu władzy w 1953 roku, opętany pragnieniem zemsty na niewiernej żonie i na kolegach, którzy go zdradzili. W ciągu kilku dni, w gorączkowej atmosferze lipca, mają rozstrzygnąć się jego losy