Początkowe życie proroka Muhammad jest znane bardzo mało, a ewentualne informacje są znane tylko i wyłącznie ze źródeł arabskich. 

Twórca Islamu urodził się w rodzie Haszymitów (بنو هاشم) w plemieniu Kurajszytów (قريش) około 570/571 r. n.e. w Mekce. Rok ten jest nazywany rokiem słonia z powodu najazdu etiopskiego władcy Abraha na Mekkę w tym roku z użyciem słoni. 

Ojcem Muhammada był عبدالله (Abdullah), matką była آمنا (Amina). Swojego ojca prorok nigdy nie poznał. Zmarł przed jego narodzinami. Niedługo później, gdy prorok miał sześć lat, zmarła jego matka, po czym opiekowali się nim kolejno dziadek عبد المطلب (Abd Mutallib) i stryj أبو طالب (Abu Talib). 

Gdy Muhammad miał 25 lat nastąpił przełom - ożenił się wówczas z piętnaście lat starszą wdową خديجة (Chadidża). خديجة pochodziła ze szczepu Kurajszytów i była wdową po zamożnym kupcu. Poprawienie swojej sytuacji materialnej dało twórcy Islamu możliwość ustabilizowania swojego życia, a w konsekwencji poddanie się swoim upodobaniom i rozmyślaniom. 

Muhammad i religia

Głównym miejscem rozmyślań Muhammada była grota na górze حراء. W tejże grocie w roku 610 n.e. prorok doświadczył swojego pierwszego objawienia - tajemniczy głos kazał mu recytować w imię pana. Noc, w trakcie której miało miejsce objawienie została nazwana "Noc Siły (lub/oraz Noc Przeznaczenia)" (ليلة القدر). 

Muhammad przyjął swoje powołanie i krótko po pierwszym objawieniu miało miejsce kolejne. Tajemniczy głos został wówczas rozpoznany jako archanioł Gabriel (جبريل). (w późniejszym czasie Muhammad miał kolejne objawienia, które szorstkie, wymowne i podniosłe) Prorok przyjął swoje powołanie i zaczął działać jako wysłannik Allaha (رسول) między swoim ludem. Początkowo wygłaszał kazania i oznajmiał nowe posłannictwo. 

Nowa wiara nie przyjęła się od razu. Muhammad był wyśmiewany i uzyskał bardzo niewielu wyznawców. Pierwszą osobą, która uwierzyła była خديجة, a w niedługim czasie do grona wyznawców dołączyli krewni proroka. Z czasem grupa wiernych zaczęła się powiększać przez dołączanie do nowej religii niewolników, biednych i osób z niższych klas. 

Mimo tego współplemieńcy proroka kpili i drwili z nowego wyznania. Gdy okazało się to niewystarczające zaczęli prześladować pierwszych wyznawców Islamu, którzy nie mogąc znieść ucisku uciekli z Mekki do Abisynii, gdzie znaleźli schronienie. Muhammad nie zraził się odejściem wielu wyznawców i dalej wygłaszał kazania. 

Krótko po tych wydarzeniach odbyła się cudowna nocna podróż proroka o nazwie إسراء (isra). Muhammad został przeniesiony na koniu ze skrzydłami, kobiecą twarzą i pawim ogonem z Al-Ka'by do Jerozolimy, gdzie wstąpił (miraż) do siódmego nieba. Po tym wydarzeniu Jerozolima stała się trzecim miejscem kultu muzułmanów, a إسراء stała się pobudzającą siłą Islamu i tematem ludowej fantazji. 

Mekka i Medyna

Około 622 roku n.e. Muhammad został zaproszony do mieszkania w Medynie. Najpierw pozwolił dwustu wyznawcom wymknąć się Kurajszytom, a on sam przybył do Medyny 24.09.622 roku czczony już jako wódz. Wydarzenie to nazywa się Hidżrą. Niekoniecznie była to ucieczka, a raczej dobrze przemyślana wędrówka. Hidżra była etapem zwrotnym. Zakończyła etap mekkański, a rozpoczęła etap medyneński. 

W etapie medyneńskim Islam został zarabizowany i znacjonalizowany. Muhammad zerwał z chrześcijaństwem i judaizmem. Dzień modlitwy w sobotę został zastąpiony modlitwą w piątek. Nawoływanie trąbami i gongami do modlitwy zastąpiono nawoływaniem z minaretu. Miesiąc ramadan został uznany miesiącem postu. Zmieniono kierunek modlitwy z Jerozolimy na Mekkę, a dodatkowo uznano pielgrzymkę do Al-Ka'by i całowanie czarnego kamienia. 

Muhammad zapragnął wrócić do rodzinnego miasta. W 628 roku prorok zarządził wyprawę do Mekki i wymusił pakt, na mocy którego mekkańczycy i muzułmanie byli traktowani na równi. Ten traktat zakończył wojnę Muhammada ze swoim własnym ludem. Pod koniec 630 roku Mekka została podbita, a posążki tamtejszych bożków zostały niezwłocznie zniszczone. 

Rok 631 jest nazywany rokiem delegacji. Muhammad zawarł wówczas traktaty pokojowe z chrześcijanami i żydowskimi plemionami. W zamian za opłatę byli chronieni. Dodatkowo w ciągu tego roku do Mekki przybywały liczne delegacje w celu zadeklarowania prorokowi lojalności. Początkowo plemiona przyłączały się bez przekonania, a kierowały nimi głównie korzyści. Muzułmanie zadowalali się wtedy słownym wyznaniem wiary. 

W 632 roku Muhammad udał się z pielgrzymką do Mekki. Pielgrzymka ta została nazwana pożegnalną pielgrzymką. Prorok wrócił po pielgrzymce do Medyny i trzy miesiące później zmarł - 08.06.632. 

U szczytu sławy Muhammad prowadził skromny tryb życia. Mieszkał w glinianej chatce, często naprawiał swoje szaty i był dostępny dla ludu. W ciągu całego życia prorok miał około dwunastu żon. Część małżeństw została zawarta z miłości, jednakże część była układami politycznymi. Codzienne zachowanie Muhammada ustanowiło wcielane w życie prawa i sprawiło, że jest wiernie naśladowany.